Jim Heirbaut

Sinds een klein half jaar werkt TU/e-alumnus Jim Portegies (24) aan de New York University aan zijn promotie. Hij is ‘PhD student’ aan het prestigieuze Courant institute of Mathematical Sciences, dat jaarlijks maar een paar handenvol studenten toelaat tot haar ‘graduate school’. Vanuit de hele wereld lukt het dan ook alleen de allerbesten om een plekje te bemachtigen in de karakteristieke bakstenen toren vol wiskundekennis.

Portegies was op de TU/e al niet zomaar een gemiddelde student. Na een dubbele propaedeuse Technische Wiskunde/Technische Natuurkunde besloot hij als één van de weinigen door te gaan met een dubbele bachelor. Hij vond het toen al leuk om over wiskundige problemen na te denken. ‘Hoe werken dingen?’, legt hij uit. ‘Daar waar de wiskunde raakt aan natuurkundige problemen, vind ik het pas echt interessant worden.’ Bijvoorbeeld in de stromingsleer of bij het mechanische gedrag van materialen.

Zijn motivatie bleek zo sterk dat het hem lukte die dubbelrol vol te houden tot en met de masterfase. In de zomer van 2009 studeerde hij aan beide masters af met een 10, een prestatie die aan de TU/e zelden voorkomt.

Andere cultuur
De talentvolle wiskundige besloot zijn carrière voort te zetten aan een toonaangevende universiteit in de Verenigde Staten. Portegies wilde graag op een heel goede universiteit zitten. ‘Daarnaast vind ik werken in een andere cultuur heel erg boeiend.’ Tijdens zijn master bracht hij al een jaar door aan de universiteit van Bonn.
Behalve naar NYU stuurde hij ook sollicitatiebrieven naar MIT, Berkeley en Princeton, universiteiten die in de wereldwijde ranglijsten steevast in de top tien staan. Maar in zijn achterhoofd wasNew York als stad allang favoriet. Zijn moeder had het al snel door. ‘Volgens mij zit jij over een jaar gewoon in New York’, zei ze tegen haar zoon. En moeder kreeg gelijk. Na maanden van onzekerheid was de opluchting groot toen eindelijk de verlossende e-mail in zijn inbox viel. Er was een plekje voor hem in New York.
Portegies kwam ook in aanmerking voor een fellowship van de universiteit. Vijf jaar lang –de tijd die staat voor de promotie– hoeft hij het jaarlijkse collegegeld van dertigduizend dollar niet te betalen. Op Amerikaanse topuniversiteiten zijn dit soort bedragen normaal. Portegies ontdekte een groot verschil met Nederland. ‘In de Verenigde Staten besteden mensen veel meer geld aan hun studie.’ Voor zijn eerste levensbehoeften krijgt hij een toelage. En het eerste jaar woont hij met korting in een centraal gelegen appartement van de universiteit. Met een ‘roommate’, dat wel: hij deelt de woning met een student informatica.

Marathon van New York
In de avonduren is de PhD-student vaak te vinden in de kleine cafeetjes van Greenwich Village, met live jazzmuziek. Hij bezocht al eens een musical –West Side Story– en ook in de fantastische musea komt hij af en toe. ‘Het Museum of Modern Art is op vrijdagmiddagen gratis.’ In de stad die nooit slaapt is hetgeen wonder dat ook Portegies’ vrienden graag op bezoek komen. En zijn vader wil dit jaar de marathon van New York lopen. Portegies, terugdenkend: ‘Mijn ouders vonden het eerst wel moeilijk mij te zien vertrekken. Maar gelukkig hebben ze me altijd in mijn keuze gesteund.’

Werkcultuur
Bruisende stad of niet, op het Courant Institute wordt hard gewerkt. In de eerste maanden dat Portegies er zit, zijn werkdagen van ‘s ochtends negen tot ‘s avonds negen eerder regel dan uitzondering. Inhaalcolleges zijn soms op zondag. ‘En ‘s avonds pak je in een vrij uurtje ook nog wel eens een wiskundeboek. Je wordt er hier niet op aangekeken als je hard werkt. In Nederland had ik soms het gevoel dat je dan wat uit te leggen had.’
Zonder een enorme drive om vooruit te komen in de wiskunde slaag je op een dergelijk instituut zeker niet. De circa vijftien ‘graduate students’ die ieder jaar vanuit de hele wereld instromen, hoeven niet meer door docenten gemotiveerd te worden om hun uiterste best te doen. Want ófwel betalen ze zelf hun peperdure opleiding ófwel zitten ze er op een ‘scholarship’, een beurs die bij ondermaats presteren wordt stopgezet. Portegies: ‘Iedereen is hier goed in wiskunde. De docenten zijn stuk voor stuk de besten in hun vakgebied. En de studenten zijn ambitieus en carrièregericht.’
Toch hebben diezelfde studenten volgens Portegies geen oogkleppen op. De studenten op het Courant Institute hebben een open blik, zitten niet opgesloten in hun eigen wereldje. Met veel mensen van zijn lichting is hij inmiddels bevriend. ‘De sfeer is heel erg goed. Het is een hechte groep, met mensen uit Zuid- Afrika, de VS, Duitsland, Italië, China en Iran. Ik vind het fantastisch om in zo’n internationale gemeenschap te zitten.’